1961_NÓŻ W WODZIE reż. Roman Polański, muzyka Krzysztof Komeda

NÓŻ W WODZIE  – polski czarno-biały film psychologiczny z 1961 roku w reżyserii Romana Polańskiego, zrealizowany na podstawie scenariusza autorstwa Polańskiego, Jerzego Skolimowskiego i Jakuba Goldberga z muzyką Krzysztofa Komedy. Pełnometrażowy debiut Polańskiego jest psychodramą rozgrywającą się pomiędzy trzema osobami – małżonkami Krystyną i Andrzejem oraz tajemniczym chłopakiem – w posezonowym pejzażu mazurskich jezior.

FABUŁA

Dziennikarz sportowy Andrzej wyjeżdża ze swoją znacznie młodszą żoną Krystyną na wypoczynek na Mazury. Prowadzony przez niego Peugeot 403 zostaje nagle zatrzymany przez przypadkowo spotkanego autostopowicza. Brawura chłopaka imponuje Andrzejowi, więc decyduje się zabrać go ze sobą. Na miejscu na całą trójkę czeka okazały jacht „Christine”, którym wybierają się w rejs po jeziorze. Światopoglądy dziennikarza i autostopowicza bardzo się różnią. Andrzej, który ma wysoką pozycję społeczną i jest ustawiony życiowo, podejmuje współzawodnictwo z młodzieńcem, który dysponuje jedynie odwagą oraz nożem sprężynowym.

Podczas burzy cała trójka chroni się pod pokład, a atmosfera gęstnieje. Poniżany przez Andrzeja chłopak wdaje się z nim w kłótnię, podczas której nóż ląduje w wodzie, a Andrzej spycha młodzieńca do wody. Zdenerwowany mężczyzna szuka ciała. Kiedy jednak go nie odnajduje, płynie do brzegu by szukać pomocy. W czasie jego nieobecności chłopak wraca na pokład jachtu, gdzie została Krystyna. Początkowo zaskoczona jego pojawieniem się, okazuje zdenerwowanie, ale później dochodzi między nimi do zbliżenia. O poranku Krystyna płynie do przystani, gdzie informuje Andrzeja, że go zdradziła. Ten nie chce, a przede wszystkim nie może uwierzyć, że to zrobiła. Zakończenie filmu jest niejednoznaczne – małżonkowie wracają samochodem i zatrzymują się na skrzyżowaniu; Andrzej nie może się zdecydować, czy udać się do domu, czy na komisariat milicji.

MUZYKA

Debiutancki pełnometrażowy obraz Polańskiego Nóż w wodzie jest tak unikatowy, bo zbudowany na jazzowej strukturze, a rola Komedy w jego powstaniu jest większa, niż można byłoby się spodziewać. „Rolę tematu w głębszym (to znaczy jazzowo-filmowym) sensie użytego przez nas pojęcia odgrywa w tym filmie dobrze przyswojona i wyraziście zaakcentowana od pierwszej sceny konwencja gatunkowa thrillera. Na jej kanwie reżyser stara się z bardzo dobrym skutkiem improwizować. Stawką w tej grze jest partnerski status muzyki. Staje się ona środkiem wyrazu uwolnionym od tautologii znaczeń zawartych w ekranowych obrazach i wyrażającym sensy filmowe, których nie przekazuje strona wizualna” – pisał o Nożu w wodzie Hendrykowski.